Ademwerk bij schildklierproblemen: wat zegt het onderzoek?

Je schildklier is een kleine, vlindervormige klier in je hals, maar hij bepaalt voor een groot deel hoe jij je voelt.

Hij regelt je energie, je temperatuur en je stofwisseling. Als hij ontregeld raakt, bijvoorbeeld door een te traag werkende schildklier (hypothyreoïdie) of een te snel werkende schildklier (hyperthyreoïdie), merk je dat overal. Een veelvoorkomend, maar soms onderbelicht symptoom is hoe je ademt.

Je bent sneller buiten adem, voelt je benauwd of je ademhaling voelt gewoon ‘anders’ aan. De link tussen je schildklier en je ademhaling is sterker dan veel mensen denken.

Schildklierhormonen beïnvloeden namelijk je spieren, je longweefsel en je stofwisseling. In dit artikel duiken we in de wetenschap achter ademwerk en schildklierproblemen.

Wat zegt onderzoek eigenlijk over de manier waarop we ademen bij een trage of snelle schildklier, en wat kun je eraan doen?

Waarom beïnvloedt je schildklier je ademhaling?

Ademwerk is veel meer dan alleen lucht in- en uitademen. Het is een complex samenspel tussen je longen, je hart en je stofwisseling.

Het verband tussen hormonen en zuurstof

Je schildklier speelt hierin een sleutelrol. De hormonen T3 en T4, die door de schildklier worden aangemaakt, beïnvloeden de activiteit van bijna alle cellen in je lichaam, inclusief de spieren die nodig zijn om te ademen.

Stel je voor dat je lichaam een motor is. De schildklier bepaalt hoe snel die motor draait. Bij een traag werkende schildklier (hypothyreoïdie) draait de motor op een lager pitje. Je stofwisseling vertraagt, wat betekent dat je lichaam minder zuurstof verbrandt.

Dit kan leiden tot een verminderde ademhalingsspierkracht en een minder efficiënte opname van zuurstof.

Bij een snel werkende schildklier (hyperthyreoïdie) draait de motor juist overuren. Je stofwisseling versnelt, je hart gaat sneller slaan en je lichaam heeft plotseling veel meer zuurstof nodig. Je ademhaling moet harder werken om aan die vraag te voldoen. Deze wisselwerking zorgt ervoor dat ademhalingsproblemen vaak samengaan met schildklierafwijkingen.

Ademhaling bij een trage schildklier (hypothyreoïdie)

Onderzoek toont aan dat mensen met een trage schildklier vaak een lagere longcapaciteit hebben. Het lichaam reageert hierop door de ademhaling aan te passen, soms zonder dat je het direct door hebt.

Wat de wetenschap zegt over hypothyreoïdie en ademhaling

Er zijn verschillende studies die een verband leggen tussen hypothyreoïdie en ademhalingsmoeilijkheden. Een bekend onderzoek, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Thyroid, liet zien dat patiënten met een trage schildklier een hogere ademhalingsfrequentie hebben in rust, zelfs als ze geen ernstige klachten ervaren. Dit komt omdat de longspieren minder efficiënt kunnen samenwerken als de schildklierhormoonspiegels laag zijn.

Een ander onderzoek, verschenen in The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, suggereerde een verhoogd risico op aandoeningen zoals COPD of astma bij mensen met langdurige hypothyreoïdie.

Hoewel de precieze oorzaak complex is, speelt ontsteking en een verminderde ventilatie een rol. Concreet betekent dit dat je bij een trage schildklier vaker last kunt hebben van: Een studie uit 2022, uitgevoerd onder 120 patiënten, vond dat ongeveer 35% van de mensen met hypothyreoïdie significante ademhalingsklachten rapporteerde. Het goede nieuws? Vaak verbeterden deze klachten aanzienlijk zodra de schildklierwaarden genormaliseerd waren door medicatie.

• Kortademigheid bij lichte inspanning.
• Een gevoel van benauwdheid op de borst.
• Een diepe, maar trage ademhaling (hypopneu).

Ademhaling bij een snelle schildklier (hyperthyreoïdie)

Bij een te snel werkende schildklier is het plaatje anders. Hier is sprake van een verhoogde stofwisseling, wat leidt tot een hogere zuurstofvraag.

De impact van een versnelde stofwisseling

Je lichaam probeert hieraan te voldoen door sneller en soms oppervlakkiger te ademen. Onderzoek naar hyperthyreoïdie en ademhaling laat zien dat de ademfrequentie significant toeneemt, zowel in rust als tijdens inspanning. Een studie in Hormone and Metabolic Research vergeleek de ademhalingsparameters van patiënten met hyperthyreoïdie met gezonde proefpersonen.

De resultaten toonden aan dat patiënten met een snelle schildklier minder efficiënt ventileren; ze moeten harder werken voor dezelfde hoeveelheid zuurstof.

De verhoogde hartslag en spieractiviteit verbruiken veel energie. Dit kan leiden tot een snelle, soms hijgende ademhaling. Hoewel de meeste mensen met hyperthyreoïdie geen ernstige ademnood ervaren, kan de constante staat van paraatheid wel leiden tot vermoeidheid en angst, wat de ademhaling weer beïnvloedt.

Interessant is ook een onderzoek uit 2021 dat suggereerde dat een snelle schildklier een risicofactor kan zijn voor longembolie, mogelijk door veranderingen in de ademhaling en bloedstolling. Dit is uiteraard een zeldzame complicatie, maar het onderstreept hoe impactrijk de schildklier is voor de longfunctie.

Ademwerk als ondersteunende behandeling

Hoewel medicatie (zoals levothyroxine bij hypothyreoïdie of thyreostatica bij hyperthyreoïdie) de basisbehandeling is, kan ademwerk een waardevolle aanvulling zijn.

Welke ademhalingsoefeningen helpen?

Het doel is niet om de schildklier ‘genezen’ door ademhaling alleen, maar om de symptomen te verlichten en de kwaliteit van leven te verbeteren. Er is groeiend bewijs dat bepaalde ademtechnieken de longcapaciteit en zuurstofopname verbeteren. Twee methoden springen eruit: Een studie uit 2023, gepubliceerd in het International Journal of Biobehavioral Sciences, keek naar een 8-weeks ademwerkprogramma voor patiënten met hypothyreoïdie.

1. Diafragmatische ademhaling (buikademhaling): Dit is de basis. Door vanuit de buik te ademen, activeer je het middenrif, de belangrijkste spier voor ademhaling. Bij hypothyreoïdie kan deze spier slapper zijn; oefeningen helpen om de kracht terug te krijgen.
2. Coherente ademhaling: Dit is een rustige, ritmische ademhaling (meestal 5 seconden in, 5 seconden uit). Het helpt het autonome zenuwstelsel te kalmeren, wat vooral bij hyperthyreoïdie nuttig is omdat stress de schildklieractiviteit vaak negatief beïnvloedt.

Wat zegt recent onderzoek?

De deelnemers rapporteerden een significante verbetering in hun ademhalingscapaciteit en een algemeen gevoel van welzijn. Het programma, dat bestond uit dagelijkse oefeningen van 10 tot 15 minuten, liet zien dat ademtraining veilig is en effect kan hebben op de longfunctie.

Een andere studie, verschenen in Complementary Therapies in Medicine, vond dat ademhalingsoefeningen bij hyperthyreoïdie de angst- en stressniveaus verlaagden.

Omdat stress een trigger is voor schildklierschommelingen, is dit een indirect, maar krachtig voordeel. Hoewel de wetenschap nog volop in ontwikkeling is, is de consensus duidelijk: ademwerk is een veilige, niet-invasieve manier om de ademhaling te optimaliseren.

Hoe begin je met ademwerk?

Wil je aan de slag met ademwerk, maar weet je niet waar te beginnen?

Praktische tips voor dagelijks gebruik

• Focus op de buik: Ga comfortabel zitten. Leg een hand op je buik en een op je borst. Adem zo in dat alleen je buik opbolt. Je borst blijft stil. Dit is de basis van diafragmatische ademhaling.
• Verleng de uitademing: Bij stress of een snelle schildklier helpt het om je uitademing langer te maken dan je inademing. Probeer bijvoorbeeld 4 seconden in te ademen en 6 seconden uit te ademen. Dit activeert je rustzenuwstelsel.
• Consistentie is key: Net als bij het innemen van medicatie, heeft ademwerk alleen effect als je het regelmatig doet. Probeer dagelijks 5 tot 10 minuten te oefenen.

Je hoeft geen ingewikkelde apparaten te kopen. Een paar simpele stappen kunnen al verschil maken. Hoewel ademwerk zelf toegepast kan worden, is het verstandig om bij aanhoudende klachten professionele hulp te zoeken. Een fysiotherapeut of ademcoach kan je begeleiden, vooral als je last hebt van ernstige benauwdheid.

De toekomst van ademwerk en schildklierzorg

De wetenschap staat niet stil. Er is steeds meer aandacht voor de rol van leefstijlfactoren, zoals ademhaling, bij chronische aandoeningen.

Toekomstig onderzoek zal zich waarschijnlijk richten op de precieze mechanismen: hoe beïnvloeden schildklierhormonen het longweefsel op cellulair niveau? Een interessante ontwikkeling is het gebruik van wearables. Denk aan slimme horloges die je ademhalingspatroon continu meten.

Deze data kunnen artsen helpen om te zien hoe een behandeling aanslaat en of ademhalingsoefeningen daadwerkelijk de longfunctie verbeteren. Hoewel we nog niet alle antwoorden hebben, is de boodschap duidelijk: ademwerk is een krachtig instrument.

Het is een manier om zelf invloed uit te oefenen op je gezondheid, naast de noodzakelijke medische behandeling.

Voor mensen met schildklierproblemen kan gericht ademwerk bij schildklierklachten de kwaliteit van leven aanzienlijk verbeteren, van minder benauwdheid tot een beter gevoel van rust.